O amigo

 

Habitación escura, sen xanelas. Moitas estanteirías, unha mesa ateigada de papeis, dúas cadeiras, unha lámpara alumeando escasamente a escea e un policía sentado á mesa. Comisaría, todas se asemellan. Chaman á porta; asoma a cabeza dun home.

 

Policía: ‘Pase, pase…’.

Home: ‘Dixéronme que pasara a este despacho, non sei se…’.

Policía: ‘Si, si, por suposto; entre, entre, estaba esperándoo’.

Home: ‘Si, recibín a chamada e aquí estou, non sei de moi certo que cousa…’

Policía: ‘Sente, por favor, será un momentiño’.

 

O home senta. Silencio. O policía comproba, ou semella comprobar, uns documentos. Tuse. Silencio. Pasa unhas follas. O home respira inquedo. Ruido de papeis. Silencio. O home tenta ver as follas que le o policía, pero os monllos esparexidos pola mesa bloquéanlle a visión. Volve respirar.

 

Policía: ‘É vostede Fernando Rodeguas Carmada?

Home: ‘Si’.

Policía: ‘É profesor de filosofía, segundo vexo aquí…’.

Home: ‘Si’.

Policía: ‘Pensei que iso xa non existía, a verdade’.

 

O policía non ergue a mirada dos papeis. O home intenta sorrir.

 

Home: ‘Cada vez somos menos’.

Policía: ‘Está solteiro?’

Home: ‘Divorciado’.

Policía: ‘Vive vostede aquí en Santiago?’

Home: ‘Si’.

Policía: ‘Ten vivenda en propiedade?’

Home: ‘Si’

Policía (impaciente): ‘Pois dígame, por favor, onde está esa vivenda que ten en propiedade…’

Home: ‘Doutor Teixeiro 84, primeiro’

Policía: ‘É que parece que lle teña que arrincar as respostas. Conteste claro e sen ir polos arrabaldos’.

Home: ‘Non o fago, asegúrolle’.

 

Silencio. O policía non mira ao home dende que este sentara frente del na mesa. Segue a revisar papeis e máis papeis que, ao pasaren, fan un ruido áspero, frío e metálico.

 

Policía: ‘Pois mire, aquí aparece que ten vostede otro piso, en Almería’.

Home: ‘Si’.

Policía: ‘Como que si? Non mo ía dicir?’

Home: ‘Non me preguntou por el’.

Policía: ‘Pregunteille polas vivendas que ten en propiedade; non me dixo nada da casa de Almería’.

Home: ‘Disculpe, non lle entendín’.

Policía: ‘Pasa algo coa casa de Almería?’

Home: ‘Pasar? Non pasa nada, que eu saiba’.

 

Novo silencio. Silencio. O lonxano eco dun aparello de ar acondicionado vai consolidando na escea un murmurio xordo, como solidificando o silencio nun rumor de acúfeno que abafa o ambiente.

 

Policía: ‘Cando foi por última vez a Almería?’

Home: ‘Hai cinco ou seis meses’.

Policía: ‘Non o pode concretar máis?’

Home: ‘Podería. Fun á lectura dunha tese; podo resgatar na miña axenda o día exacto’.

Policía: ‘Supoño que é vostede o único que ten as chaves da casa de Almería’.

Home: ‘Si, claro. Pero hai algún problema coa casa? Eu…’

Policía: ‘Cantas copias das chaves existen?’

Home: ‘Que eu saiba, dúas’.

Policía: ‘E vostede ten as dúas?’

Home: ‘Si’

Policía: ‘Dacordo’.

Home: ‘En realidad, xusto neste momento teño soamente unha copia, que lla podo facilitar…’

Policía: ‘E por que me ven de dicir que tiña as dúas copias, se non as ten?

Home: ‘Habitualmente teño as dúas, son o único dono da casa’.

Policía: ‘E a outra copia da chave?’

Home: ‘Presteilla a un amigo; díxome que ía pasar uns días en Almería e pediume a casa’.

Policía: ‘Así de sinxelo?’

Home: ‘Si?’

Policía: ‘E a quen lla prestou?’

 

Silencio. Silencio mesto. O policía ergue a mirada e mira de fito ao home. Unha mosca sobrevoa a escea. Máis silencio. A luz da lámpara parece minguar.

 

Home: ‘En realidade, non foi un préstamo. Simplemente lle dixen que podía ir, pero non foi un aluguer nin nada así. Quero dicir, non teño papeis nin firmamos nada, pero non me pagou, eh? Por aí non busque… Con todo o respecto, non entendo exactamente as súas preguntas’.

Policía: ‘Ten que contestar as preguntas, non entendelas’.

Home: ‘Pero se non as entendo…’.

Policía: ‘Coñece a Paula del Calde Virel?’

Home: ‘Non, non sei quen é’.

Policía : ‘Faga memoria. Loira, trinta e sete anos, natural de Málaga, residente en Murcia…’

Home: ‘Nin idea. Nunca estiven en Murcia. Xamáis. Non coñezo a esa muller. Non sei… Que pasa? Denuncioume? Non entendo ren…’

Policía: ‘Esta muller foi asasinada; apareceu morta na tarde de onte’.

Home: ‘…morta’.

Policía: ‘…nunha vivenda de Almería. Adiviñe cal’.

Home: ‘Que? Pero que di?’

 

Silencio. O home fica quedo. Respira fondo. Mira ao seu redor. Abre as mans nun calado desespero. Érguese da cadeira.

 

Policía: ‘Sente’.

 

O home, desorientado, da unha volta sobre si, como na procura a cadeira que ten diante pero non ve.

 

Policía: ‘Sente, faga o favor’.

 

O home senta. Pasa as mans polas perneiras do pantalón, secando o suor. Silencio de novo.

 

Policía: ‘Non se preocupe, vostede non é sospeitoso. Xa comprobamos os seus movementos: deu clases, foi ao supermercado, comeu nun bar do campus --eu recomendaríalle outro, por certo--, pasou a tarde na biblioteca e marchou cear á casa. Antonte fixo outro tal. Sabemos que non foi a Almería, así que a cousa non vai con vostede’.

Home: ‘Non pode ser. Isto non ten sentido…’.

Policía: ‘A quen lle deu as chaves da súa casa?’

Home: ‘Xa llo dixen; a un amigo meu’.

Policía: ‘E como se chama o seu amigo?’

Home: ‘Que teima!’

Policía: ‘O seu nome!’

Home: ‘Non llo podo dicir!’

Policía: ‘Que?’

Home: ‘Non podo, non podo. Síntoo moito’.

Policía: ‘Pero que carallo…?’

 

Silencio. O policía levántase. Ponse a carón do home e senta nunha esquina da mesa, tras separar o monllo de follas.

 

Policía: ‘Que pasa?’

Home: ‘Non pasa nada. Pero estáme a pidir o nome dun amigo que…’.

Policía: ‘…un amigo que matou a unha muller’.

Home: ‘Iso non o sei’.

Policía: ‘Iso dígollo eu’.

Home: ‘É incapaz’.

Policía: ‘Iso dío vostede. Míreme. Míreme! Foi el, teña a seguridade’.

 

Silencio.

 

Policía: ‘En fin, xa está ben. Vaime dicir quen é? Ande, non me alporice, que isto ía ben ata aquí’.

Home: ‘Sei que non me entende, e non quero que se anoxe. Enténdoo, mais de verdade, non sei… creo que non lle podo axudar’.

Policía: ‘Por que non?’

Home: ‘Xa llo dixen. É o meu amigo, un bon amigo… Pídeme unha delación…’.

Policía: ‘Pídolle que delate a un asasino’.

Home: ‘A un amigo’.

Policía: ‘Ou sexa, que vostede é cómplice do seu amigo’.

Home: ‘Non son cómplice, non son nada’.

Policía: ‘Que foi facer o seu amigo a Almería?’.

Home: ‘Díxome que quería descansar, non sei…’.

Policía: ‘Íase reunir cunha muller?’

Home: ‘É posible, non sei de certo. A cabeza dame voltas. O que sei é que non ía facer nada ilegal’.

Policía: ‘Matar a unha muller é ilegal’.

Home: ‘Por favor, xa o sei’.

Policía: ‘Este home é un asasino.’

Home: ‘É posible… que sei eu. Déixeme…’.

Policía: ‘Pois non lle axude’.

Home: ‘Eu non lle axudo!’

 

Silencio. O policía regresa á súa cadeira. Remove os papeis… Máis silencio.

 

Policía: ‘Ten vostede fillos?’

Home: ‘Unha filla’.

 

Silencio. O policía toma unha folla e le.

 

Policía: ‘Oito navallazos en hemitórax dereito e esquerdo. Afundimento cranial. Arrincamento de unllas. Severo hematoma na gorxa. Indicios de agresión sexual…’

Home: ‘Non siga, por favor’.

Policía: ‘...perda violenta de tres pezas dentais, achádegos de cabeleira na cociña, sangue no salón. Que pensa?’

Home: ‘Non…’

Policía: ‘Cre que este home merece estar ceibe?’

Home: ‘Non, non, por favor, claro que non’.

Policía: ‘Pode volver a actuar. Pensou na súa filla?’

Home: ‘Por favor, por favor, non’.

Policía: ‘Quere que este home, esta ameaza, siga na rúa?’

Home: ‘Como vou querer tal cousa?’

Policía: ‘Ben, ímonos entendendo…’

Home: ‘Supoño que ese monstro é o home que eu tiña por amigo…’.

Policía: ‘Supón ben’.

Home: ‘Pois entón detéñao, métao na cadea. Se fixo tal cousa, que pene e que morra. Máteo vostede se quere, faga con el o que queira. Atópeo, faga o seu traballo; non lle costará moito. Aledareime se dan con el…’

Policía: ‘Estamos dacordo!’

Home: ‘…pero, por favor, a ver se me comprende dunha puta vez: non conten comigo. Por máis que o asasino fora un salvaxe que non merecese chamarse home, iso non xustificaría a miña deslealdade con el’.

 

Silencio. Despois dun intre, o policía érguese a sae do cuarto. O home lévase as mans a cara. Silencio. Apágase a lámpara. Baixa o telón.

 

 

O salto

Brais abriu a pequena cancela para entrar no recinto da piscina. Unha calima quencida abafaba o ambiente. Descalzouse e dirixiuse cara á cabeceira do trampolín, dando toda a volta polo linde da auga, tremelicando de frío polas chapicadas dos rapaces. Era unha piscina grande, aberta, profunda e azul, na sombra dun trampolín excesivo, con tres andares en balcón e unha atalaia sobranceira para os temerarios. Tras chegar á cabeceira, colleu coa man esquerda o pasamáns metálico da estructura, ríspeto, mollado, xélido, núo, incómodo, e mirou para enriba na procura do desafío. Un desapiadado sol enxergábase entre os piares abertos do trampolín infinito para lle bater nos ollos. Pisou o primeiro chanzo e, tras respirar fondamente, tomou un ritmo, calmo pero sostido, para ir subindo a escaleira mentres un remuiño de nenos e maiores rebulían coma un enxame, adiantábanlle a cobadazos e esbaraban entre risos buscando o mellor lugar para guindarse á auga. Foi ascendendo moi de vagar ata a atalaia superior; non había ninguén. Unha lixeira brisa enguedellábaselle nos nocellos. Achegouse á plataforma e asomouse; alá lonxe, abaixo, un rectángulo azul. Deu dous pasos para atrás, e deixou que a brisa xogara entre os seus pés núos.

Un mozo apareceu de súpeto, axitado, mollado por enteiro. Parou de contado, sorprendido, ao ver a Brais. Este recuou aínda máis e tentou un xesto de cortesía, breve pero claro, permitindo que o bañista enfiara a plataforma. O mozo camiñou cara o precipicio e saltou abrindo os brazos en cruz, cara o azul que lle agardaba arriba e dez metros abaixo. Foi un fermoso salto, ingrávido, alto, erguido.

En realidade, o salto é sempre un fracaso; o salto, o devezo de subir, a miragre de voar, a promesa de Ícaro… sempre se remata por cair, nunha previsible liña en vertical de chumbo que non ten misterio ningún. A teima por repetir o fracaso, e saltar unha e outra vez, amósanos o poder indómito dos soños.

Brais adiantouse de novo sobre o abismo; demasiado alto, demasiado lonxe. O corazón petáballe con forza abríndose camiño pola gorxa. Un pouco máis perto, máis perto, un pasiño. Xa tiña os pés na mesma arista, os dedos en gadoupa sobre a nada, a brisa en pentagrama. Nada. Recuou de novo. Outro saltador apareceu na escaleira e Brais baixou os ollos e retrocedeu, permitindo o paso a aqueloutro máis atrevido. Alá embaixo, alguén que tomaba o sol advirtíu finalmente a súa presencia, unha sombra na plataforma que ameazaba con saltar, que tan pronto adiantaba o xesto como retranqueaba a intención. Tras algúns comentarios dispersos e desfiados comezaron a mirar para o alto, buscando a silueta de Brais, calibrando a súa situación. Despois duns minutos, todos os asistentes, mollados de cloro e sol, estaban pendentes de Brais, que teimaba por permanecer alá, sen baixarse do alto, agardando o pulo misterioso de vontade que non daba chegado.

Media hora máis tarde, todos os saltadores sabían de Brais, e algún deles subiu ata o alto do trampolín apenas para ver a súa figura doente, que pendulaba corroído pola dúbida. Unha vez máis e outra, Brais achegábase ao borde do aire e facía por saltar; non podía. Un saltador que agardaba nun trampolín inferior atendeu con coidado os xestos de Brais, e soamente cando este turrou para atrás, unha vez máis, foi cando o saltador, vendo vía libre, se lanzou cara a auga. Brais adoecía por saltar pero non podía. Sobre os pés inmóveis, o seu corpo abaneábase diante e atrás nunha cadencia hipnótica, aventada por unha brisa misteriosa.

Xa ninguén saltaba á piscina sen mirar antes cara el. Todos atendían cada paso que daba; mesmo as persoas que se metían na auga sen saltar, baixando os chanziños da piscina, tamén buscaban antes a súa figura. Un pouco para diante, outro para atrás. Brais cruzou a mirada cun saltador que, metros abaixo, estaba disposto para o salto; Brais fíxolle un aceno de permiso, porque o seu salto aínda non parecía estar maduro. O saltador respondeulle cun lixeiro xesto de cabeza para de contado tirarse á piscina.

A xente andaba intrigada pola figura daquel que amagaba, alimentando no recinto un silencio serio, graúdo e mesto entre murmurios inaudibles. Comentaban, predicían, maxinaban, preguntaban, non se sabe de certo, pero unha confusa inquietude se espallaba entre todos os presentes. Na tarde abrasada polo sol, os bañistas comezaron a sentir a friaxe da empatía por aquel que estaba no alto, un estrano e insólito respecto cara a aquel que dubidaba.

Na morna trivialidade dunha piscina de verán, alguén adoecía á vista de todos por un conflito interior. De forma insospeitada, entre toallas e pingas derramadas, contemplaban a loita primixenia entre a prudencia e o desexo, o soño e o medo, o salto e a caída.

Segundo pasaban os minutos, cada vez eran menos os saltadores que se aventuraban a subir á plataforma superior, e aqueles que o facían, antes de saltar, inclinaban a cabeza diante de Brais, como buscando unha mirada que Brais, atreboado, non erguía do chan.