Ynys Enlli

Cheguei a Aberdaron nunha tarde de inverno. Detiven o meu vello coche no alto do coto, xusto onde o camiño se abre á visión transparente do mar, e pensei que sería un sitio perfecto para pasar a noite. Na cassette, Chet Baker amañaba en ‘Alone together’ un morno tapiz de silencios, invitándome a un amigable labirinto. A súa música parece que soa, pero é unha ficción; non fai máis que poñerlle acordes ao silencio. Naquela tarde, a súa melodía atravesaba o ceo coma un trazo de tinta insolente invade o papel; e canto máis se erguía a liña en tono menor sobre o horizonte, un silencio de veludo, urdido de trompeta e piano, viña a calmar a paisaxe, a calmar o vento, a calmar o mar, facéndome sentir cada vez máis só, cada vez máis acompañado.

“O máis rechamante do Libro das conquistas”, dicía a miña amiga, “non é tanto que describa como Ith divisou Irlanda dende o alto da Torre de Breogán; o máis incrible é que sitúe o acontecemento nunha tarde de inverno, no medio da escuridade”. “Non tes razón”, contesteille, “precisamente ese dato demostra que a visión de Ith é crible e non foi unha lenda; a referencia do tempo é tan peculiar que non pode ser máis que certa, porque o mentireiro sempre mergulla o embuste na normalidade. Se dis que Ith albiscou Irlanda dende A Coruña, pode ser verdade ou mentira; se dis que foi nunha tarde de inverno, entón ten que ser verdade á forza”. “Non estou dacordo”, replicou. “E se seguimos a discutilo noutro lugar máis tranquilo?” tentei. A miña amiga inventou o mellor sorriso de Compostela e contestoume “non estarás a ligar comigo, que estamos falando do Leabhar Gabhála”. Lembrei aquel absurdo debate de mocedade no camiño de Aberdaron, e decateime que o vello libro estaba no certo: nestas terras gaélicas, as tardes de inverno, cando a néboa se concede unha tregua, son dunha claridade de asoballo.

Na compaña de Chet Baker arranquei o coche e baixei a encosta para a vila, apenas unha ducia de casas a carón da praia, no esteiro do rego Daron. A bahía en cuncha, sobre un mar en calma, reflectía o sol da tarde e todo era tan inmenso e desproporcionado, a terra, o ceo, o mar, que o pobo aínda semellaba máis cativo do que era en realidade. Cando Morgan me dixo que a vila tiña mil almas, pensei que novecentas debían ter abandonado xa o corpo mortal, pois non vin casa para tanta xente. E algo diso debía ser certo, porque baixando á vila a mirada do visitante era bourada pola visión do cemitero local, que se extendía con insólito orgullo entre o camiño e a praia. O fermoso camposanto aberto, coas súas grandes estelas, coas súas lápidas ergueitas en menhir ou tumbadas en repouso, xusto na beira do areal, produciume unha peculiar sensación de familiaridade, de estrana quietude… O pequeno valado en pedra que o pechaba permitía a visión completa do campo no que se espallaban ao chou as tumbas, coma na praia se amorean os veraneantes, nun desorde anárquico e vital. “Enterradme sin duelo, entre la arena y el suelo”. De tumbas na praia, con todo, prefiro a de Brassens, “qui passe sa mort en vacances”. Aquí os mortos estaban tranquilamente tomando o sol.

Rematado o camposanto, atopeime nun cruce de camiños na mesma beira do mar. Como souben despois, estaba xa no centro da vila, que consistía básicamente na igrexa que gardaba o cemiterio e en dous hoteis ben xeitosos. Un deles chamábase ‘Gwesty tŷ Nweydd’, que ven sendo ‘Hotel novo’; optei lóxicamente polo outro. Estaredes dacordo que ‘Hotel novo’ e un nome absurdo, porque non di nada da pousada, que fica así agochada, eliminada, ausente da súa cartela. É un fracaso de rótulo; o único elemento que o hosteleiro ten para publicitar o local resulta que non fala del, despréciao, abéirao, para falar do outro hotel, para dicir que é o vello. Cando pos a referencia no teu opoñente, perdes sempre. ‘Hotel novo’ é un berro desesperado: ‘non vaiades ao outro, que se cae’. Nin caso. Ademáis, o hotel vello tiña un nome moito máis atractivo: ‘Gwesty’r Llong Ship Hotel’. Por si houbera algunha dúbida, ofrecían cervexa tradicional. Entrei.

En resumo: unha longa barra, un taberneiro gordo e un único parroquiano, sentado na mesa máis afastada, mirando á porta coma se estivera agardando a entrada dun pirata cunha soa perna. Tras un segundo de desacougo, optei por ir cara a barra e pedin unha cervexa; gustaría de tela pedido en gaélico, pero confeso que non sabía pronunciar ‘cwrw’. O taberneiro gordo púxoma e revirou a cabeza dun modo particular, como amosando curiosidade, como preparándome para unha pregunta. Odio os taberneiros que preguntan, pero que se vai facer… “¿Qué tal o día?” disparou. “Frío”, contestei. “Ven de lonxe?” insistiu. “Estou de paso”, engadín. O taberneiro negou coa cabeza. “De paso? Hacia donde?” Mirei para dentro de min. Terei que lle contar a este home a historia da miña vida?

Emigrei de Galicia a Liverpool, traballei coma unha besta e despois de cinco anos fiquei sen traballo e sen cartos. Esa é a historia. Cando llo dixen a Liz, debeu pensar que xa non lle servía para nada e deixoume. Esa é a mesma historia. Ao meu xefe non lle custou traballo ningún deixarme, pero a pobre da rapaza non soubo como mo dicir. De feito, non mo dixo. Decidiu mandarme un telegrama, tirando a breve: ‘xa non podo máis, quérote, pero non te aturo, abur’. Algo así, creo. Mandouno, pero viviamos xuntos, e cando chegou o telegrama eu non estaba na casa e ela si. Que absurdo todo. Debeu atender ao carteiro con xesto de curiosidade, como dicindo quen mandará isto, e parvadas así. Polo menos, tivo o detalle de non abrir o sobre e reservarme a sorpresa. Deixou o telegrama encol da cómoda e saiu coa maleta. Non volvín a vela. O outro día chamoume; quería que lle devolvera o coche, un fermoso Austin Morris verde que herdara do seu pai. “Para qué o queres, se non tes carnet de conducir”, díxenlle. “Menuda pregunta”, contestou, “é meu e punto”. Consultei un libro de dereito, que me contestou que si, que o debía devolver ao seu dono, malia non saber manexalo. Que inxusta é a vida! Pero unha nota a pé de páxina deume unha pequena esperanza. “Liz, devólvoche o Morris, pero a gasolina do depósito é miña, que repostei o outro día así que, se che parece, gástoa e doucho, limpiño e valeiro”. Protestou, pero nada. A lei sempre ten unha nota ao pé para enmerdar ao próximo. Así que collín o Austin Morris e marchei sen rumbo, dende Liverpool ata donde o depósito me durase, e foi así como entrei en Gales, sen querer. Ben mirado, a historia da miña vida, sen compañeira, sen traballo, sen rumbo, perdido nunha estrada sen saída, non era para ser contada na barra dun bar. Aínda se tivera unha trompeta…

“Veño na procura…. dun barco”, din en dicir. Non sei porque se me ocurriu semellante parvada. O taberneiro miroume e, moi serio e sen aceno de burla, dixo “unha ovella?; e que fai un estranxeiro buscando unha ovella en Aberdaron?”. A situación comezaba a ser incómoda. Era evidente que aquel home non tiña o inglés como a súa lingua materna e, modestia aparte, eu ben sei distinguir entre un barco e unha ovella. Pero, sabedes unha cousa?, non me atopaba con folgos para contradicir ao meu taberneiro, e terlle que explicar o erro, e volta a falar do barco… En fin, como me era irrelevante unha mentira ou outra, seguinlle o xogo. “Verá, perdín unha ovella, e dixéronme que andaría por aquí”. “E como saberá cal é? Aquí todas son iguais”. “Bueno, a miña ten… non sei… unha cor…”

“O noso amigo ven buscar unha ovella dourada”. A voz de trono sorprendeume. O home que esperaba a Long John Silver ergueuse da mesa e veu sentarse canda min. Cun xesto enormemente amigable, pasoume a man polo ombro e seguiu a falar. “Ves do sul, non si? Hai douscentos anos pasou por aquí un español na procura dunha ovella dourada; o malpocado andaba buscando tesouros, e non atupou ren. O certo é que había ovellas douradas nos montes de levante, que conducían a tesouros de cobre, e por iso andaban douradas, de tanto comer o mineral. Isto é certo, non me mires así: seguindo un fato destas ovellas descubriron as minas de Sygun en Beddgelert. Pero aquí non atoparás nada, nin cobre nin tesouro. Aquí hai pedras, auga, ceo, ovellas e xente; a creación do Noso Señor. E non hai lugar máis fermoso en toda a Cristiandade, non si Morgan?”. O taberneiro proseguiu a relación estusiasta: “non, meu amigo, non hai lugar mellor; toda esta terra de Llŷn está no camiño do paraíso, como dicían os nosos maiores. E ben se ve que é así. Vaste achegando para acó e a terra comeza a semellar ao lugar que nos agarda a todos, non te fixaches? De feito, por aquí veñen de cando en vez peregrinos, camiño do máis alá. Pero diso sabe máis o Corwyn”. Dixo tal cousa baixando a voz e apuntando co bico ao seu cliente que, sentíndose aludido, volveu a petarme nas costas. “Non lle fagas caso; refírese a Ynys Enlli, a illa que temos ao solpor; é terra santa. Seica ten unha porta para o ceo e, claro, os galeses veñen para acó de peregriñaxe para logo aforrarse o camiño, que hai xente moi precavida; non sei se me entendes: fan o camiño en vida para non o ter que facer de morto. Dun xeito ou doutro, as almas teñen que pasar por aquí”.

Non podia crer o que estaba a escoitar. Saíndo de Liverpool sen rumbo marcado, remataba atopando un Santo André de Teixido no máis profundo da terra. “De alá de onde veño”, dixen, “hai outra porta semellante”. “Si?” preguntou Corwyn, “pode ser, que o noso párroco di que o ceo ten nove portas de entrada”. “E unha de saída’, retrucou o taberneiro, “que por máis ben que se estea, se non hai porta de saída eu non estaría tranquilo”. Non tiña nada que perder, así que o intentei... “E pódese visitar a illa?” Miraron para min cun xesto divertido e Corwyn, dándome outra palmada que rematou nunha media aperta, berrou entre gargalladas: “así que para iso querías ti o barco, compañeiro”.

Aquela noite durmín coma un neno. E apenas ao mencer, como conviñeramos, collín o Austin Morris de Liz e saín da vila cara o oeste. Outra vez Chet Baker. Gústame porque é un músico que te atende, e ten unha música que te escoita. A maioría das cancións dinche como tes que estar, se alegre, tristeiro, saltarique, señardeiro, repenicoso... O Baker apenas senta ao teu lado e che pregunta que tal. Máis nada. E como aquela mañán me erguera cunha incomprensible emoción, a música soaba emocionante. Que historias! Pero é así, o jazz ven buscarte ben adentro, enreda nas túas entrañas, e logo cántache a túa canción. “Estou ben”, contesteille ao meu trompetista, “en completa soedade, mais en xuntanza”.

Seguindo as indicacións cheguei a Porth Meudwy, onde xa me agardaba Corwyn preparando a súa lancha. “Tiveches sorte”, dixo, “o mar vainos deixar chegar a Ynys Enlli”. Mirei para a cativa chalupa e pensei que, de chegar, sería tremendamente afortunado. Arrancou o motor, indicoume que largara os cabos e saltei como puiden no cascarón. “E o sitio ese que dis ti, cantos mortos ten?” “¿Cal? Teixido?” “Si, a onde vai a xente de viva para non ir de morta”. “Non sei, pouca xente, supoño, non entendo…”. Corwyn berraba por riba do rebumbio do motor. “Aquí facíase a peregrinaxe de vivo para non o facer de morto, pero facíase, claro, cando se tiña que facer, que é cando un está a morrer”, dixo rindo con ganas. “A Ynys Enlli os ingleses chámana a illa dos vinte mil mortos, din que pola xente que foi alá a falecer, para así ter feito a metade do traxecto. Agora andan a buscar un gardián, xa sabes, para o faro e esas cousas, e os diarios ingleses escriben ‘quen quere vivir con vinte mil pantasmas?’ e monecradas así; sonche ben estúpidos, pero así nos vai. Non hai espíritos, non hai ovellas douradas, non hai tesouros”. Corwyn calou. Na costa, rabaños de focas guindábanse ao mar ao pasarmos na lancha. Vinte mil mortos. “E haberá tantos?”, pregunteille. “Se cadra si, pero outros moitos ficaron no camiño e doutros non hai rexistros. Quen sabe onde estará soterrado o español que veu polo tesouro… É posible que estea no camposanto de Saint Hywyn, en Aberdaron. Víchelo? Xa me dirás se hai sitio mellor para vivir, quero dicir, unha vez que esteas morto”.

Tras pasar pola marola local, unha pedra chamada Carreg Dhu inzada de corvos mariños, divisamos xa o lombo de Ynys Enlli. Parecía unha balea. Un monte dondo, cunha lingua de terra que se interna no mar, dáballe a semellanza de estar a medio mergullar, descansando. Unha illa humilde e senlleira; estabamos na agulla norte da lúa en crecente que pecha a bahía de Cardigan, pero aquilo non era a illa de Skellig, chea de aristas, farallóns, rompentes e precipicios atormentados onde os irlandeses instalaron ao seu Santo André de Teixido. Non; aquela era unha terra humana, tranquila, habitable. Descendimos nun pequeno embarcadoiro no centro da illa; cara ao nordés o monte, cara a sudoeste a chanura de terra que remata por completo a península de Llŷn. Optei por subir cara o monte para visitar as ruinas da abadía de Saint Mary, co seu tan ateigado camposanto, e outras vellas pedras espalladas. Corwyn sinaloume algún edificio moderno comentando, con certo desprezo, que o construiran os ingleses ‘para ver paxaros’. E mirou para o faro, alá no lonxe da lingua de terra. “Velo?”, dixo, “é o faro cuadrado máis alto de Gran Bretaña; é ben fermoso, pero a quen se lle ocurriría construir un faro cuadrado?” Asentín con gravidade, eu, que medrara na Coruña á sombra dun faro cuadrado.

Cheguei ao lugar máis alto da illa, chamado Mynydd Enlli, e fiquei contemplando, coma nun prodixio, unha paisaxe que me lembraba todo o meu pasado; o ceo grisallo, a terra malva, o mar verdexo, A Coruña, o Teixido… Pode ser que o paraíso sexa iso: todos os lugares, todas as visións, todas as vivencias estaban alí, perante min. Naquela epifanía de revelación, sentínme o proeiro da humanidade.

Como un derradeiro xesto, case infantil, decidín deixar algo meu. Tomei do peto unha moeda de cinco céntimos coa imaxe da catedral de Santiago e busquei un lugar especial para a soterrar. Unha decisión absurda, xa o sei, pero quería ficar aló dalgunha maneira, gardar na mente aquela paraxe, convencerme de que non fora un soño e, quen sabe, convocarme a min mesmo para voltar pola moeda. Despois de moito matinar, escollín un lugar onde se divisaba todo o mar posible, todo o ceo; erguín unha pedra e fixen debaixo un pequeño burato na terra para depositar a miña catedral. Apenas rascara no chan, topei con algo metálico cun resplandor verde lume. Era outra moeda; tomeina e tratei de a limpar nas herbas. Baixo o verde do óxido, apareceu o brillo dourado do cobre. Era unha moeda española; un exemplar de oito maravedíes de Fernando VII, datada en 1816. E debaixo da orella do noso rei, recoñecín a forma dunha J. Era unha moeda acuñada no batán de Xubia. Apertei a moeda na miña man e parvo de emoción berrei a Corwyn que si, que eu atopara o meu tesouro.

Capítulo I

Todo foi pola miña culpa. Non debín escoitar o teléfono, non debín coller a chamada, atender o grito de auxilio, ofrecer o meu hombro inútil de madrugada. Non debín tomar o coche e poñerme en marcha apenas para ofrecer consolo a un amigo; supoño que estes son os cargos da amizade, as obrigas que nos impoñemos para sentírmonos máis confortables, máis humanos. As luces dos coches, estos bastardos, quéimanme os ollos; odio conducir de noite. Nunca me gustou. Lembro as noites de facultade, cando metía no coche a unha chea de compañeiros, e iamos de troula aos muiños do Sarela, a cear a Ponte Maceira, a mollarnos os pés a Noia ou escalar de madrugada o Pico Sacro, para berrar dende o cume toda a nosa borracheira, e regresabamos abandonados, durmidos, miserables, rumbosos, cantando naquel coche que conducía eu, pitando a cada luz que se movía, que todas semellaban longas, prohibidas, pero non eran as luces, era o alcohol que nos deixaba midriáticos, pero pitabamos e pitabamos, e a xente nos respondía, e pasabamos uns ratos marabillosos. Ignoro por qué, sendo unas experiencias tan incribles, hoxe apenas me lembro de ningunha delas; non sei de que demo falabamos naquelas noites de farra, non sei que bebiamos, non sei con que rapazas andabamos nin en que locais viamos amencer, que na miña cabeza eran todos iguais de pequenos, míseros e ruidosos; apenas lembro a Rafael, coa súa cabeleira loira e crecha, vomitando pola xanela do meu coche, sen abrir a porta, mentres o resto da basca ría a cachón no asento traseiro. Rafael era o noso comandante, a persoa que decidía, coma proeiro e copiloto, os mellores lugares para a seguinte falcatruada; ‘imos alá’, ‘torce pola pista’, ‘a seguinte pola dereita’… e todo era rir. Noites enteiras iamos pola beira do Ulla a roubar pavías, apañar pementos e tomates, saltar valados de chousas ou rondar algunha rapaza que o Rafael coñecera pola Carcacía, por Vila de Cruces, que sei eu… Moitas veces, nin el sabía onde nos metiamos, e rematabamos en corredoiras, enlamados en pistas de concentración, todos emporcallados pero, como o coche non era del, non lle importaba un patacón. Tampouco me importaba a min, hai que dicilo, que o coche era do meu pai e eu non tiña un peso para o arranxar, se o escarallabamos. Eramos a súa tropa. O Rafael non estudiaba un carallo; tardou oito anos en rematar a carreira pero, cando o fixo, o seu pai meteuno de avogado nunha empresa construtora que tiña, e aí tendes ao inútil de Rafael gañando cartos á esgalla, mentres que a súa brigada, estudiantiños de cumprimento, lambíamos as esquinas buscando unha merda de beca para pagármonos as cuncas de Barrantes polo Franco adiante. Foi facerse avogado e deixar de chamarnos; aínda eu o chamara un par de veces, pero desistín cando o vin, feito un home de proveito, garabata e bandullo, nas páxinas do Correo Gallego nos ecos de sociedade, cando se comprometeu con aquela rapaza, tamén da alta sociedade --ou de tan alta coma el, quero dicir--. Tras un par de anos de perder o tempo en bufetiños infectos, decidín marchar a Madrid, onde me instalei de avogado de lumis e canallas e acadei un certo nome de prestixio. Non sei por qué, pero non teño razóns para gardar un bo recordo daqueles anos de mozo; aínda así, a vida non me encheu de cousas ás que ser fiel, e procuro respectar a miña mocedade, ese estrano tempo de marabilla que che abandona xusto no momento no que empezas a comprobar o seu valor, e cuxa nostalxia nos deixa, a todos, convertidos en adultos perplexos e anenados, ridículos sempre. Por todo iso, non debín coller o teléfono hai un rato, debín deixalo pasar, e así non tería escoitado a voz do Rafael, chamándome dende otro século, dende outra vida, coa súa voz húmida, de vento e frío.

‘Qué tal, rapazote’.

Era o mesmo saúdo que soltaba ao telefonillo, trinta anos atrás, cando quería vir o meu piso de estudante, cando subía cunha rapaza que non podía levar a casa dos seus pais, e pedíame as chaves do sobrado de aluger onde eu vivía, e eu marchaba como Jack Lemmon en ‘O apartamento’, e quedabamos a medianoite no Liberty para me devolver as chaves, pero nunca viña, que lle daba vergoña que lle vira ruborizado e derrotado polo vicio, e mandaba a outro a traerme as chaves. Rafa era un cachondo. Non había outro ninguén que me chamara rapazote, e abondábame escoitar o seu saúdo para saber quen era o raposo que andaba ás xaneiras. Non obstante, nesta ocasión, a súa voz semellaba aínda máis fría, máis dubitativa, máis lonxana; estiven a piques de erguerme da cama para lle abrir a porta, coma se aínda estivera no portal, outra vez máis, cunha nena de uniforme. Pero acordei de seguido; xa non eramos os mesmos rapaces de entón.

‘Rafael? Es ti?’

Trinta anos sen vernos sería tempo dabondo  para xustificar aquela pregunta, pertinente mais inútil. Era el. Non dou moitas voltas.

‘Teño que verte, meu amigo’.

‘Cando queiras.’

‘Podes vir… agora?’

‘Agora? Onde estás?

‘En Santiago’.

‘Eu estou en Madrid, Rafa.’

‘Xa o sei, xa o sei… Verás, e que estou só, e non sei qué facer; a miña filla desapareceu, non sei onde está; marchou á noite e… estou asustado, non sei, pero se non podes vir…’

‘Desapareceu? Cantos anos ten?’

‘Alba? Vintecinco anos’.

‘Non te preocupes, andará de festa, non serás ti agora o pai da agonía, non si?; e a súa nai?’

‘A súa nai deixoume hai anos. Dime, non podes vir?’

‘Pero non te decatas que a nena vai aparecer? Estáte tranquilo, anda’

‘Se cadra non aparece, de verdade, a Policía ven de chamarme hai un anaco’.

‘E qué che dixeron?’

‘Que fora á comisaría, urxentemente, aí, a Rodrigo de Padrón’

‘E iso qué ten que ver coa rapaza?’

‘Ai, sempre fuches igual de lento, rapaz! Preguntáronme  se era eu o pai de Alba. Algo lle pasou. E a voz do policía… Por favor, ven; necesito un amigo. Vanme dicir calquer cousa, e non estou preparado’.

‘Dacordo, irei, non te preocupes. Tardarei… cinco horas; chegarei de madrugada’.

‘Non sabes cómo cho agradezo, amigo’.

‘Non te preocupes; non será nada, xa verás’.

‘Dacordo; espérote na comisaría’.

 

Asúmoo: foi pola miña culpa. Non debín coller o teléfono, pero a situación era grave. Sexamos sinceros: si a policía lle dixo que fora a comisaría, non é porque a nena aparecera caneca nunha rúa do Ensanche; é algo moito máis grave. Erguinme da cama, vestinme as escuras e, xa barbeado, din un bico de despedida a Sonia, que rezongaba na cama.

‘Teño que marchar a Santiago’.

‘Pero que dis, home?’

‘Chamoume un vello amigo. Ten un problema urxente; xa te chamarei’.

‘Chamoute? Quen? A ti? Pero non digas parvadas, ti non tes amigos en Santiago’.

Deu media volta e seguiu a durmir. Collín as chaves do coche e saín da casa. Esa é toda a historia; e agora ando a lidiar nesta estrada do demo con vehículos cegadores, noitébregos, espectrais… ¿Quen irá nestes coches? ¿Terán urxencias coma a miña, virán dunha esmorga vilega, ou andarán para o traballo? Viaxes de ida ou de volta? Nin idea. O máis seguro é que moitas destas luces nin vaian nin volten de lugar ningún, que sexan apenas santacompañas de traxecto morto, xente que anda na busca, de aquí para alá, sen parar nunca en ningures. En parte eu son así: nacín nun sitio, estudiei lonxe, traballo lonxe de lonxe, e morrerei, supoño, lonxe de lonxe de lonxe. Se a vida é un retorno, como dixo o poeta, a miña é un fracaso. É certo que, polo camiño, non deixei moitos amigos, pero algún pode que si. Por máis que ela non estea de acordo, teño a Rafael por un amigo; non tanto por mérito meu, senón na honra da época na que nos coñecimos. Sonia foi inxusta comigo; non pode entender que, nun momento de desespero, Rafa recorde ao seu vello camarada e, precisando unha compaña que lle reconforte, non lle valgan as amizades de conveniencia que ateigarán o seu chaleciño de verán, e queira contar con aquel vello amigo que tanto lle axudaba cando era mozo. Non é complicado entender. No fondo, penso que Sonia non me valora. E dame tanta preguiza valorarme a min mesmo… Velaí o único relevante: de todos os seus amigos, Rafa chamoume a min. Agora eu son importante para el; estou a facer unha lonxa viaxe porque este home me necesita. Por máis que Rafa o estea pasando mal, temendo a probable mala noticia que lle agarda, a miña vanidade vese reconfortada por este recoñecemento: chamoume. Cando novos, a súa tropa obedecía as súas ordes, pero nunca nos sentimos queridos por aquel xefe de batallón, que nos botaba do piso para fender somieres sobre lombos de mociñas. Agora, trinta anos despois, abandonado de todos, resulta que eu, un dos seus oficiais, está no primeiro lugar das súas amizades, na ‘pole’ das preferencias. O tempo estame a pagar unha débeda a longo prazo; ¡qué equivocada está Sonia! Chamoume; e se Rafa únicamente tivera unha chamada, se por calquer motivo soamente poidera comunicar cunha persoa para lle trasladar a anguria que lle produce a noticia da probable morte da súa filla e para buscar un hombro no que chorar, penso que eu sería o destinatario. Se só tivera unha chamada, digo, como lles sucede aos detidos. Claro que se estivera detido non chamaría ao seu querido amigo de infancia; chamaría mellor a un avogado, e a poder ser barato, que menudo é o rapaz... En realidade, o cabrón do Rafa citoume na comisaría, e eu son avogado, pero isto non ten nada que ver coa historia. Nada que ver. Nada. Nada.

Estrelas na praia

‘Este sitio é perfecto’.
‘Se ti o dis, será, que sempre tes razón’.
‘Anda, baixemos á praia. Imos tras as dunas’.
‘Temos que baixar á area? Nesta escuridade non vexo nada’.
‘Vai ser boa, neno, que comprei mercancía de calidade’.
‘E non deixarás esas historias. Fai o favor…’
‘Prométocho. Esta noite é a derradeira, pero isto hai que probalo’.
‘Fai o que che pete, pero…’
‘Ai, señor cura, perdóneme os meus pecados’.
‘E ten que ser hoxe, demo, noite sen lúa’.
‘Moito mellor; así non teremos sorpresas’.
‘¿A policía non ven por aquí?’
‘Ninguén ven a esta praia de noite; tampouco a policía’.
‘Está o ceo cheíño de estrelas’.
‘Bla, bla, estreliñas do ceo. Cando novo, coñecíaas todas, sabes?’
‘Si? Non te creo. Ti?’
‘Oe, que un ten un pasado, eh? E mírame agora… Trouxeches a culler?’
‘Aquí a tes. Pero de verdade ti sabías…? A ver, aquela dalí…’
‘Eh, que isto non é un concurso, eh?; ao carallo coa estrela…’
‘Pois a min gustaríame saber delas’.
‘Terma da culler; ¿onde deixei a merda do paquete?’
‘Pero mira o ceo, rapaz, ¿iso é unha constelación?’
‘Agora, agora vou. Porcallada de chisqueiro…’
‘Onde conseguiches esa papela? Ten unha pintiña que rabea de noxo’.
‘Anda, ti que tes pulso, éncheme a xiringa’.
‘Non debería, non debería…’
‘Pero ves como podes, oh? Mira… cómo envexo esa serenidade, rapaz’.
‘Non te axudarei máis, sábelo’.
‘Chámase o triángulo de verán’.
‘O que? Ah, refíreste á constelación?’
‘Non, que non ten poesía. Unha constelación sen poesía chámase asterismo’.
‘Non terá poesía, pero é un triángulo ben grande’.
‘O triángulo, Deneb, Vega e Altair. As señoras do ceo, así as chamaba eu’.
‘¿Si? E como distingues unha das outras?’
‘Pásame o cinto e non digas parvadas. Sabes facer un torniquete?’
‘Non me amoles, rapaz. Cal das tres é Deneb?’
‘Uf, meu demo, isto fai bulir o sangue. Sinto…’
‘Estás ben? Queres algo?’
‘Dened leva as rédeas de cinco cabalos; Altair é a que ten unha parella…’
‘Xa vexo os cabalos; cinco en liña, diante do xinete’.
‘Imos descansar un pouco. Árdeme o brazo. Ai, os cabalos…’
‘Pois a area está fría, así que tápate’.
‘Fáiseme estraño ver estrelas na praia; nunca viñera aquí de noite’.
‘E o silencio…’
‘Sabes? O principiño dicía que… espera…’
‘Eh, acorda rapaz, non te deites… pero que che pasa?’
‘…que as estrelan brilan para que cada quen, algún día, poda atopar a súa’.
‘Atopar a súa… Como é a cousa? Cal será a miña?’
‘Mira o ceo de vagar e verás a túa. Non te apures… no seu momento…’
‘Non teñamos presa logo, que a vida é moi fodida. Sabes o do Fabio?
‘O que?’
‘Morreu está mañán. Toda a vida vendendo herba, e agora lle levan frores’.
‘Fabio, o de Madrid? Que lle pasou?’
‘Trouxo un paquete malo,  cortado con bosta de can. Probouno e acabouse’.
‘O de sempre…’
‘¡Desperta! Andas doente ou que?’
‘Non, non, isto non… Como queima!’.
‘Pero a quen lle compraches isto?’
‘Vaste escachar de risa, neno, cando cho diga’.
‘Que? Estarás de coña, non? Non llo comprarías ao morto’.
‘Faime un favor… Búscame unha estrela’.
‘Pero que dis? Ponte de pé agora mesmo, marchamos’.
‘Búscame a estrela. Altair ten unha compañeira ao seu carón, vela?’
‘Apóiate en min. Imos. Xa a vexo, mira, aí está, non a ves? Non a ves?’
‘Non vexo nada; pero ti, por favor, dime que a ves…’
‘Si. Vexo a Altair, e mais esa estrela pequena xunto dela’.
‘Ah… Non che parece ben feita? Por que dis que é pequena?’
‘Porque a vexo máis pequena, non?; brilla menos. Andando’.
‘…que terá que ver o brillo coa grandeza?’
‘Digo que Altair parece máis grande porque ten máis luz’.
‘Estásme a confundir. Unha cousa é o brillo e outra cousa é a luz’.
‘Deliras, rapaz. É difícil andar pola praia, pero procura manter o paso’.
‘Altair loce coma dez soles; esa que dis pequena, loce coma miles’.
‘Pois non o parece, a verdade’.
‘Dislle pequena porque é pálida e lonxana. Pero é fermosa’.
‘Non sei se fermosa. Pouca cousa, en todo caso’.
‘Pouca cousa? Miña madriña… é unha triple alfa’.
‘Triple alfa? Iso que é? O que lle compraches ao Fabio?
‘Na miña estrela fermenta a vida… fabrica carbono…’
‘Que fai que?
‘Altair ten moita luz, pero… helio… idioteces’.
‘Eh! Non me amoles… Non durmas, non durmas!’
‘carbono… sabes?… a vida... somos…’
‘Polo que máis queiras, abre os ollos!’
‘…a casa  …regresar…’
‘Dime algo!’
‘…rien qu’un éclair jaune…’
‘Non me fagas isto, non mo fagas’.
‘…il tomba doucement…’
‘No, no…’
‘…pas de bruit, à causa du sable’.