A cabana

Ninguén saberá nunca o nome do viaxeiro que se presentou nunha pousada de Santa Marta de Ortigueira en agosto de 1748 ofrecendo o improbable nome de Fernando da Corte. Algún estudioso ten dito que o viaxeiro podía ser un fuxido de sona e que o alcume escollido sería unha delicada mostra de sarcasmo adicada ao Borbón. Sexa como fora, durante os anos que o viaxeiro ficou en Santa Marta ninguén lle chamou Fernando, a pesares das severas protestas do aludido, que insistía en chamarse así. Para o común dos veciños, o chegado era Andrés da Dorna, e así figura en todas as enquisas e censos da época.

Temos pouca documentación deste home pero abonda para seguir os seus pasos na Vila. Apareceu cunha maleta e algo de cartos, e pediu referencias dalgunha casa que poidera mercar e unha lancha para sair de pesca; non quería máis nada. E non tardou en conseguir ambas as dúas cousas. En 1750 atopámolo residindo no barrio do Ponto de Santa Marta nunha casa abandonada na que vivira Xoán da Dorna. Curiosamente, se hemos de facer caso ao seu testamento, outorgado naquel ano, o viaxeiro non sabía o nome do anterior habitante da casa, como tamén é probable que descoñecera que a dorna que lle venderon por precio regalado era unha vella propiedade de Xoán.

Nunha profunda conxunción de hipóteses fascinantes, o pobo resolvera que aquel home que se presentaba como Fernando da Corte era en realidade o irmán pequeno de Xoán da Dorna, o irmán que marchara cando neno a se criar nunha reitoral ourensán e que agora regresaba, ben que con formas avergoñadas, na procura da herdanza do seu irmán morto. O viaxeiro negouno sempre con vehemencia pero a boa xente de Santa Marta, valorando como dignos de respecto os motivos que o viaxeiro tiña para agochar o parentesco, comprendía e desculpaba as negativas de Andrés e fixo todo o posible para lle retornar o patrimonio relicto polo seu irmán.

Se contamos con pouca información sobre a vida do viaxeiro, menos datos sabemos aínda de Xoán da Dorna. Por algúns libelos e soltos con maledicencias, recollidos en parte por Xosé Cornide, sabemos que se dedicaba á pesca da robaliza, chocos e douradas e que aproveitaba as saídas ao mar para levar xente a outra ribeira da ría de Santa Marta. Naqueles traslados trabou fonda amizade con Domingo da Vacariza, un taberneiro de Landoi de quen se fixo inseparable ata a imprudencia. Todo apunta a que os amigos, que andaban xuntos de seguido, chegaron a ser amantes, desprezando o risco das severísimas condeas que nos tempos ilustrados se reservaban para os amores ilícitos. O certo é que o barqueiro de Fornelos demandou a Xoán por infrinxir o seu monopolio con aqueles transportes ocasionais; a ruindade da demanda resumiase nunha frase miserable onde o barqueiro, despois de insinuar a conducta perturbada de Xoán, engadía que na súa dorna “sólo montaba hombres”. Todo o pobo celebrou o enxeño literario do demandante que, por suposto, gañou o preito entre as gargalladas da chusma. Días despois da sentenza Xoán e Domingo tiráronse ao mar dende os altos de Picón. Ao enterro de Xoán non foi ninguén; ao enterro de Domingo foi soamente unha persoa, a súa viúva Isabel Garizo.

Isabel continuou ao frente da taberna de Landoi; durante anos, ninguén lle dixo unha mala palabra sobre o seu marido e tal vez puido experimentar a primeira verdade do temperamento rural: cando non se fala dunha cousa é porque todo o mundo o sabe. Aquel mesmo silencio beneficiou tamén ao home alcumado Andrés da Dorna, a quen os seus vecinos lle aforraron o conto das andanzas do seu irmán. Unha certa sensación de culpa colectiva levou aos habitantes da Vila a acoller con agarimo a aquel home, tal vez para se facer perdoar o seu comportamento con Xoán. O pobo pórtase ben cando quere perdoarse a se mesmo; nunca cando quere perdoar a outro.

Entre os pecados capitais, o máis poderoso e irresistible de todos é a envexa. Podemos vivir sen sermos lascivos, lambóns, preguiceiros ou simplemente felices, pero non podemos convivir cun veciño que o sexa. Andrés da Dorna foi acollido e respectado mentres se lle tivo lástima por ser o irmán inocente do desgraciado Xoán; pero cando Andrés comezou a frecuentar a Isabel Garizo, a viúva, a trégoa rematou de súpeto. Sería difícil concretar os motivos últimos da incomodidade crecente coa que a Vila atendía aquel agromo de namoramento, pero é ben sabido que o odio, igual que o amor, non se axusta a razóns ou motivos. A parella non se agochaba e as súas mostras de cariño provocaban un evidente desasosego entre os veciños, incapaces de responder a pregunta que non se atrevían a se facer: por que non amo como ama Andrés, como ama Isabel. Comezaron a circular entón as frases ferintes, as infamias que falaban do sodomita xacendo co marido e do seu irmán xacendo coa viúva, se cadra no mesmo tálamo, se cadra ao mesmo tempo, remexendo nun confuso morteiro faladurías de relacións adúlteras, contra natura e, por que non, incentuosas. Todos os ingredentes dunha historia digna de ser cantada polos cegos nas romerías tristes da montaña.

Na primavera de 1753 Andrés da Dorna construíu un insólito refuxio para o seu amor. Axudado por uns carpinteiros que traballaban nas obras do convento dominico de Santa Marta, fixo unha batea de conto e edificou sobre ela unha pequena cabana con dúas xanelas e cheminea, cun banco á porta. E ancorou a batea no medio da bocana da ría de Santa Marta, fronte á praia de Morouzos. E todas as tardes de primavera Andrés e Isabel vogaban ata a casoupa e alí se amaban arrolados polas olas e baixo a mirada atónita de todo o anfiteatro do Ortegal, dende o Vico do Baleo ata a Pedra de Cariño, onde a xente cuspía de carraxe cando vían a dorna abarloada a carón da batea.

Unha noitiña, seica coa bendición do párroco, uns rapaces achegáronse á batea e fenderon a machetadas os grandes bocois que a mantiñan a flote. A construcción enteira, lastrada polas pedras da cheminea, afundiuse de contado e desapareceu da vista. Á mañán seguinte a xente puido recuperar o pulso da súa propia infelicidade advertindo con satisfacción que o mar estaba valeiro e limpo de pecado.

Os namorados comprenderon a mensaxe. Racharon os atadallos coa sociedade e pecháronse na casa de Isabel, de onde apenas saían. Aínda así, seguían a ser importunados por gavelas de rapaces máis aburridas que envalentonadas. O odio contra a parella, tan estrafalario coma simple, continuaba fresco e certos mozos, non tendo que facer, tomaran o costume de se achegar a Landoi a tirar pedras á taberna. A parella foise pechando sobre se mesma, enconicándose nunha relación de intimidade e soedade. Cando unha pedra rachaba o cristal dunha xanela, optaban por abandonar a habitación invadida e refuxiarse noutra; no cabo, apenas facían vida nun pequeno cuarto no soto, porque o resto da casa tiña as habitacións cheas de pedras e cristais.

Na mañanciña de Todos os Santos de 1755, aproveitando que a xente andaba no camposanto ou ensarillada con teimas de defuntos, a parella tomou a dorna e saíu a navegar pola ría. Chegando a Morouzos, de súpeto, a dorna embarrancou estrañamente e ante os seus ollos incrédulos o mar devalou e se retirou cun refluxo violento. Nun fenómeno extraordinario, o océano fuxiu diante deles. Igual que se abrira o Mar Bermello ante Moisés, así liscou aquela mañán deixando exposto un leito de algas, pedras e area. E perante a ollada estarrecida dos amantes, rexurdiu a vella batea afundida dous anos antes. Tras secar o mar, a plataforma, a casoupa e aínda o banco onde sentaban vían de novo a luz ateigados de ramallos e mexilóns bravos. Sen pensar, a parella deixou a dorna e tomados da man correron polo fondo seco cara a cabana onde tanto soñaran, entraron e pechando a porta, xa desgoznada e crebada, bicáronse nun silencio húmido. Apenas uns segundos despois, unha xigantesca ola infernal, arrastrada dende as chamas de Lisboa, enguliunos e sepultounos para sempre.

A ola arrastrou a dorna despavorida terra adentro, ata as pradarías da Senra, onde os veciños a atoparon coas cadernas rompidas pero coa súa vela ergueita, debidamente amarrada coas relingas e disposta para seguir navegando.

Durante moito tempo, e aínda hoxe, nos menceres bretemosos de inverno as xentes do lugar ven a silueta dunha dorna vogando nos campos de millo, navegando nos pomares entre as maceiras.

 

O camión

Apenas antes de chegar, o silencio. Mesto, abondoso, un silencio profundo, agónico, de boca aberta, un lixeiro tinitus de valeiro no ouvido anunciaba a súa chegada. Antonte estaba eu deitado na cama cando aquel silencio entrou pola xanela entreaberta, polas fendas da parede e metéuseme dentro asolagando nun bloqueo escuro todo o meu pensamento. Souben que estaba a chegar o camión. Despois dun día mouro, cheo de loitiñas e bágoas, despois de fechar a porta do dormitorio para pasar unha noite sen sono, a mera intuición do motor lonxano, á mesma hora de sempre, coa súa cadencia chea de rutina, reconfortoume fondamente. Após do silencio veu o rumor azorrado do diesel. Durmía so por vez primeira en meses. Inés marchara, tal vez para sempre. Na soedade a cama agrandara de súpeto e aí estaba eu, navegando nun oceano de sabas húmidas polo frío, escoitando como se achegaba o camión. Non quixen discutir con ela, que lisque, que me esqueza, que desapareza do meu recordo, que regrese co seu pai picoleto, que retorne á casa cuartel de onde a saquei e se afogue nunha bañeira chea de medalliñas de folla de lata.

Non daba durmido. Non tiña a ninguén e unha certa morriña me escarallaba a alma. Hei de buscar un corpo novo que apertar na procura dos primeiros beizos que biquei; que podo facer? Ao maquinista que quere voltar á estación de partida tanto lle ten ir amodo ou ás présas; calquer cousa que faga afastaralle do seu destino. Así é a miña vida. O camión do lixo baixaba a rúa co seu tremolar de cadeas; baduando de cansanzo, viña freando de vagar metendo na noite unha ferruxe de berro, un chío de paporroibo doente, agónico, interminable. Parou, como facía a cotío, impulsando coa inercia un violento recompoñerse, unha tarascada de golpes que remataba co tendido das arpas lúcidas e brilantes, que se abrían coma as gadoupas dunha barbantesa sobre a súa presa de cubos verdes e marelos.

Pasei unha noite de horror, abandonado por Inés. Non podía continuar naquela casa gris e funesta, chea de lembranzas, así que ao día siguinte decidín marchar para a casa dos meus pais, todo para atoparme noutra casa gris, funesta e chea de lembranzas. Dende que morreran os vellos, ninguén se preocupara de recoller o piso, de limpar o enxoval antigo e barateiro que enchía cada recuncho. De feito, no escritorio do meu pai atopei a súa vella pistola sahariana, de cando loitara para manter a bandeira española no deserto. A casa ficara así, delicadamente inmóvel, se cadra coa indefinida esperanza de que, non cambiando nada, mantendo disposta a vaixela e cheos os armarios, regresaran as pantasmas dos mortos, sempre preferibles aos espíritos dos vivos. Pero non daban regresado. O único que desaparecera era a miña habitación; miña nai alugárana á súa máquina de coser, artefacto que, polo visto, vivía rodeado de trapallada e retais. Así que, desterrado do meu cuarto, decidín durmir na vella cama do matrimonio, o leito orixinario onde eu mesmo fun concebido e sacado da nada. E xa pechara os ollos imaxinando os pormenores daquela noite de sexo e silencio cando escoitei o achegarse do camión do lixo. Cada merda é diferente, pero os camións de recollida son todos iguais. Pareceu parar xusto diante da miña fiestra e, escoitando os brazos articulados abrindo os pistóns hidráulicos para descender sobre os cubos, mesmo parecía que ían entrar pola miña xanela e engulirme de corpo enteiro como a Steve McQueen naquela película de Sam Peckinpah. Pero non entraron. Deitado na cama, en non vía nada pero podía reconstruir cada movemento nos sons da noite, nas disonancias grileiras dos centos de voces do camión. Podía maxinar como baixaba os brazos amorosos para recoller e erguer os cubos previamente agrupados por pastores que, a golpe de arrastre, conduciran o fato de contenedores en rabaño cara o camión. Escoitaba como protestaban os cubos, topenexando entre eles coma cabuxos que andan á xaneira, tentando escapar, pero os brazos atopaban finalmente a súa presa e cun longo chiar de trunfo levábana ata a boca grande do depósito onde o agudo pirlón era finalmente sustituido por un baqueteado de pandeiro sobre o cubo, en precisa manobra para conseguir valeiralo por completo no seu interior. Entón era o momento no que as grandes queixadas agochadas no depósito, cun renxer arrepiante, comezaban a mastigar os ferros e os ósos para os compactar entre infernais agonías de torsión. Cando o camión rematou o bocado, escoiteino arrancar e marchar con preguiza, deixando na veirarrúa apenas o son apagado dos contenedores valeiros, confundidos e aboiados, abandoados á súa sorte polos pastores de cubos. Todos aqueles sons eran grotescos pero resultábanme, porén, tan familiares que me adurmiñei de contado.

Erguinme esta mañán ben descansado. Recollín o dormitorio e dispúxenme a sair cara o traballo, vestindo a mesma roupa de onte, porque marchara da casa un pouco sen pensar e sen equipaxe. De todas maneiras, non sei por que, pensei que sería cousa boa arranxar a teima da pistola que meu pai conservara da milicia, que non podía ficar na casa, así que a tomei para a levar ao cuartel da Garda Civil e devolvela sen máis, non fora ser o demo. Fun cara alá e resultou que xusto na entrada, cando me estaba a rexistrar, atopei á bruxa de Inés, que regresara coa familia e que estaba a vivir naquela casa cuartel. Chamei por ela, Inés mirou para outro lado, intentei achegarme, un número botóuseme enriba e a pistola saíu rodando polo chan. Non recordo máis que os berros histéricos de Inés. Tres ou catro picoletos botáronseme enriba, esposáronme e metéronme nun calabozo medieval. Algo oín de tentativa de homicidio e tenencia ilícita, non estou moi seguro. Dixéronme que mañán chamarían ao avogado, pero tampouco non teño moita esperanza. Coma o maquinista arrepentido, é propio de min seguir afastándome do meu destino deitado na nostalxia; somos barcarolas, remataba o Grande Gatsby, que pesadamente pretenden navegar contracorrente, río arriba, camiño do pasado. Non é posible. Acabo de pechar os ollos neste xergón piollento e non tarda en aparecer polo horizonte o silencio mesto e abondoso que preludia a bufarada metálica do camión do lixo, traéndome coa súa cadencia familiar e disonante o único consolo que preciso, unha cantiga de arrolo que me leva ao lugar ao que pertenzo.

O virus

Mirando como o sol se deitaba entre lonxanos edificios azuis, Manuel preguntouse se algunha vez gustara da casa. Se cadra algún día admirara a cidade dende aquela xanela sempre pechada. Pode ser que nun serán de outono, baixo as nubes laranxas do solpor albiscara un relampo de beleza. Pero hoxe non era o día.

‘Chegaches ao final da lista’, susurroulle unha voz no seu interior. ‘Quédache un derradeiro contacto, Yolanda’. Manuel afastouse da xanela, sentou no sofá e respondeu con preguiza: ‘chámaa’. ‘Agarda, agarda, non o fagas aínda’, retrucou. ‘Está ben, como ti queiras’, escoitou.

O problema non foi a bomba. Se cadra a bomba fixo estalar a pandemia, pero a morte levaba fervendo no pote dende douscentos anos atrás. Nunca se soubo quen fixo estoupar o artefacto sobre Islamabad no ano de 2235; foran os chineses ou os americáns, tanto tiña. Para cando o planeta se quixo dar conta, toda a atmósfera estaba contaminada cun virus letal e humano, demasiado humano.

O colonizador, chamado X-35, era un virus estrafalario cunha incrible capacidade de mutación. Apenas inhalado, o virus mutaba para incorporar información xenética do seu hóspede, a quen convertía na súa exclusiva diana. Cunha teima aprendida en cinco mil millóns de anos de evolución, o X-35 adaptábase ao seu recipiente tras identificar a cadea de ADN que lle ía servir de alimento. Non había defensa contra o virus; non había vacina posible porque cada ser humano tiña un virus diferente, un virus que mutara para aprender a matar únicamente células do seu receptor. Un virus, en fin, que se axustaba tan ao xeito do seu destinatario que morría de contado, en apenas uns segundos, de o extraer do corpo invadido.

A voz volveu soar no seu interior. ‘Manuel, está a chegar o teu pedido’. Dende o sofá escoitou o zunido eléctrico do dron de carga deixando no balcón o paquete semanal. ‘Gárdao’ bisbisou Manuel. De contado, uns agochados mecanismos abriron unha cancela no balcón e o paquete foi trasladado a un cubículo refrixerado. ‘Que queres hoxe para xantar?’, preguntou a voz. ‘Sorpréndeme’, contestou Manuel, boquexando.

Facía anos que non saía da casa. Traballaba no Departamento Estatal do Rexistro Civil, dando de alta aos nascidos da cidade. Alguén tiña que facer aquel traballo desagradable. Todos os días chegábanlle os datos ao ordenador, que Manuel tramitaba de contado. Ás veces tiña reunións por video con outros compañeiros, pero co estoupido da bomba quedaran suspendidas. Dende a vella pandemia de 2020 a xente aprendera a vivir sen compaña; o virus foi o medo. Abondou o medo para convertir unha orde gubernativa de illamento nun principio moral: o ser humano aprendeu non soamente a refugar do contacto mutuo senón, sobre todo, a desexar este afastamento, a devecer pola soedade, a odiar o corpo do outro, convertido nun niño de lixo e partículas nocivas. Os poucos nenos que nacían proviñan de mozos que, subvencionados polo Estado, debían superar un noxo secular; pero diso non se falaba.

Cando estalou a bomba, Manuel chamou aos seus amigos. ‘Como estades, espero que isto non vos atangue, xa veredes como pasa’. Pero non pasaba e os amigos comezaron a morrer. A moitos deles Manuel non os vira nunca, por unha cuestión de cautela, pero durante anos compartiran intimidades, experiencias, chamadas e risas, e a súa desaparición atinxíalle fondamente, obrigándolle a repensar o concepto da soedade, que Manuel non experimentara ata entón.  

Xa morrera a metade da poboación mundial e un futuro escuro semellaba estar xa no rego. Manuel pasaba tardes enteiras procurando na rede información sobre o virus e foi aí cando leu unha pequena noticia agochada que lle deixou pampo: había unha cura. Realmente, o tratamento era ben sinxelo porque aproveitaba a propia natureza do virus, tan pechado e letal dentro das súas fronteiras como inocuo fóra delas. Descubriuse que se un enfermo recibía cantidades relevantes de ADN doutro doente, ambos virus colapsaban. Ao entraren en contacto, cadanseu virus absorbía unha información xenética contradictoria á que tiña gravada e morría de contado. Así de simple. O problema era que como o virus non vivía fóra do corpo, nin medraba en pracas nin sobrevivía en solucións, a única salvación pasaba pola contaminación direita, ben fora un sólido tratamento de beixos salivados ou ben repetidas sesións de coitos. A noticia empregaba un tono baixo e avergoñado; o tratamento era eficaz pero non tiña moito futuro porque naquela sociedade o sexo non era unha opción. Comunidades enteiras prefirirían a morte antes que deixarse invadir por un corpo estraño, por un exemprar cárnico morno e fedento ateigado de bacterias, a morte antes que esgulir os lapos velenosos dun descoñecido. Douscentos anos de desconfianza, de separación, de sobrevivir nunha asepsia dourada e confortable deran aquel resultado. Que sarcasmo! Durante séculos a humanidade medrara en virtude e saúde na loita contra virus procaces e pecadentos que prosperaban na inmundicia e na libertinaxe, e cando a natureza xa non convertera en seres inanes e impolutos, daquela nos enviaba o derradeiro, o máis terrorífico, un virus que únicamente se curaba con contaminación, intercambio, fornicación e pecado. A humanidade estaba condenada.

Manuel decidiu arriscarse. Imaxinar unha lingua allea percorrendo o seu padal dáballe lostregadas no ventre, pero tampouco non era un home de principios. ‘Cantos contactos operativos teño?’, preguntou. ‘Que queres dicir con operativos’, contestoulle a voz interior. ‘Quero dicir vivos’. ‘Trescentos dez’. ‘Pois vainos chamando a todos’, ordeou Manuel, ‘algún haberá que me salve’. Despois dun silencio mesto, a voz anunciou: ‘Adela non contesta’. ‘Proba co seguinte’, respondeu Manuel. ‘Alfonso non contesta’, ‘Amanda non contesta’…

O orgullo é unha variable da soedade; aliméntanse mutuamente. No illamento, Manuel cultivara o seu amor propio para non se afundir, pero o orgullo arrástrase con dificultade en terra de deshonra. Nas longas xeiras de chamadas vergoñentas e infroitosas, a incomodidade de Manuel era crecente. Oito días despois, ninguén contestara as súas tentativas e Manuel chegaba ao seu derradeiro contacto, Yolanda. ‘Chámoa?’, repetiu a voz. Durante aquela semana estivera disposto para se rebaixar e suplicar axuda a quen lle respondera, pero despois de tanto fracaso un sentimento de vaidade ferida abafáballe o pensamento, deixándoo sen respiración. ‘Non a chames, xa abonda’ ordeou ao seu servidor. A voz, tal vez conmovida ante o destino daquel home, contestoulle con dozura: ‘Manuel, é o teu derradeiro contacto; se cadra agarda a túa chamada’. Manuel encolleu os ombros: ‘daquela, ben puido chamarme ela’. E tumbouse na cama, mentres no teito do salón se reflectían os raios abermellados do solpor.

Merda

(Sube o telón. Está A. Entra B).

A.      Ah, es ti. Entra.

B.      Quen ía ser non sendo eu? Veño do tanatorio. Non me quixeron dar as frores.

A.      Ti andas parvo. Para que as querías? Xa deben de estar para as tirar ao lixo. Pensábaas levar á casa e pendurar na parede? ‘Velaí as coroas da miña nai, murchas e adoecidas’.

B.      Tes moita gracia, irmán, pero os do tanatorio non queren as frores para nada. Non sei, era por conservar algo.

A.      Ti, pola contra, non tes gracia ningunha. Manter esas frores sería insano, dígocho de veras. Xa non somos nenos. Quedémonos coas lembranzas.

B.      As lembranzas de toda a nosa vida.

A.      Da túa vida non, perdoa que cho recorde; da miña. Ti liscaches ben ás présas e fiquei eu con ela. E agora vesme finxindo nostalxia? Anda, rapaz, non amoles… Que Deus me perdoe, pero xa era tempo de ela morrer.

B.      Pero que dis, malpocado?

A.      Dende que morreu mamá non fago máis que encher bolsas e bolsas de basura; téñoas aí, a carón da porta. A miña vida foi iso, unha merda. Verdadeiramente, xa non sei se a quería ou aprezábaa apenas por unha especie de afervoado síndrome de Dióxene. Pero hai unha diferencia entre nós: eu liberareime deste lixo e a vivir; pero da nostalxia a ti non te liberará ninguén.

B.      Prefiro a nostalxia ao valeiro.

A.      E será certo. Ti tes o privilexio da señardade porque apenas vías a mama. Eu vivía con ela, así que tiven outros problemas.

B.      Como sigas a falar, aínda vou preferir o valeiro. O porteiro deume o correo. Está todo a nome de mamá.

A.      Pois haberá que abrir as cartas, non?

B.      Hai unha carta da policía. Esa non a quero abrir. Xa sei o que di.

A.      Como se dirá a uns fillos que a súa nai se suicidou? Se cadra a policía ten algunha fórmula estereotipada, prevista para non sorprender, para non magoar…

B.      …para evitar a culpa, supoño.

A.      Non vaias por aí. Eu nunca lle levei a contraria a mamá e non o farei agora. Toda a vida fixo o que lle petou, e morreu como quixo.

B.      Pero o outro día, cando descubrimos o diagnóstico, ben puidemos estar máis perto dela.

A.      Polo que a min respecta, máis perto dela non podía estar. Pero non o descubrimos; descubrino eu e non ti. Fun eu quen atopou a carta do hospital co diagnóstico terminal. Ela nunca nolo comentou. Que se quitara a vida non era previsible, pero me parece unha opción razonable, dado o seu estado. Asegúrote que eu, no canto dela, faría o mesmo.

B.      Falas cunha frialdade incrible.

A.      Mamá odiaba calquer enfermedade, xa o sabes; tíñalle medo aos doutores. Calquer proba, o anuncio de calquer diagnóstico bloqueáballe por completo. Non o xustifico, pero é comprensible. Mäis que medo era pánico, terror…

B.      Pois nada, a carta da policía para o lixo.  Mira, unha carta do hospital. Dúas! Bueno, tarde piaron estes médicos. Xa temos o diagnóstico definitivo.

A.      Ábreas, tanto nos ten…

B.      (Léndoa). Espera… parece que… Espera, hai un erro. Que paifocada é esta?

A.      Que pasa?

B.      Os do hospital. Seica fixeron probas complementarias e resulta que… …que mamá non estaba enferma. Non tiña cancro. Houbo un…

A.      Pero que parvadeira? Non pode ser. Pero esta xente non ten… Falarei co avogado, isto non pode ficar así.

B.      Meu Deus, confundiron as mostras…

A.      Pero que dis?

B.      Era… era una mostra de feces a que lle pediron. Mamá levaría o frasco coas mostras e no hospital, pódelo crer?, puxéronlle a pegatina de mamá a outro frasco diferente, a un frasco que non levaba mostras súas.

A.      Unha confusión de merda…

B.      Meu Deus, non o podo crer… Alguén se decatou de que o tipo de sangue atopado nas fecais non correspondía ao de mamá. Fixeron máis probas e resulta que a mostra analizada correspondía a un varón! Pobre mamá. Alguén terá que pagar por isto. Mamá morta, que confusión máis desoladora… Non podo pensar…

A.      Hai outra carta do hospital. Se cadra pedirán desculpas, supoño, eses delincuentes. Que din?

B.      (Léndoa) Espera… A cousa é máis complicada…

A.      Que carallo pon na carta? Vasmo dicir?

B.      A ver, piden desculpas… Fixeron unha enquisa, seica minuciosa. Non entenden o erro. Seguiron a cadea de custodia das mostras, mesmo con rexistro das cámaras de seguridade…

A.      E…?

B.      A conclusión é que as mostras analizadas foron as que levou mamá. Parece que non hai dúbida. Quero dicir, seica a mostra que resultou estar chea de sangue e marcadores tumorais foi exactamente a que mamá lles levou. O único que pasa é que a merda non era de mamá, senón doutra persoa.

A.      Iso é imposible.

B.      Non tanto. Ben pensado…

A.      Ben pensado, que?

B.      Como dixeches, mamá tiña terror a un diagnóstico malo. Así que, que sei eu, debeu amañar algunha trampa…

A.      Ti non razoas.

B.      Non, pénsao de veras. Debeu de falsificar as mostras; moi propio dela.

A.      Iso non é propio de ninguén, rapaz. Non ten sentido.

B.      Mira, mandan as probas, hai un informe…

A.      Non che creas nada. Para que faría mamá tal cousa?

B.      Porque non quería saber se estaba mala. Non quería enfrontarse ao resultado. Así que debeu pensar que era boa idea tal finximento, e puxo no frasco a merda dun sano.

A.      Así que levou ao hospital merda doutra persoa… sa, disque?

B.      Quero dicir, que ela pensaba sa.

A.      E levou a merda dun varón que tiña un tipo de sangue diferente á súa?

B.      Todo aponta nesa liña.

A.      Non me ten nadiña de sentido. Se non era súa a merda, porque se quitou a vida, logo?

B.      Non sei, pero mamá sabía a quen pertencía a mostra...

A.      Eu vivía con ela...

B.      …e o diagnóstico, non sendo para ela, resultaríalle igualmente insofrible.

A.      …pero ti viñas moito por esta casa. Estabas aquí de seguido.

B.      Xa sabes que apenas viña.  

A.      A merda non é miña! Non, por aí non paso, para nada.

B.      Ímonos tranquilizar. É unha hipótese, pero ti ben coñecías a mamá.

A.      Que día se fixo os análises?

B.      Que?

A.      Que día levou mamá a mostra ao hospital? Virá aí, non papeis. Déixame ver.

B.      Non, xa miro eu…

A.      Quita de aí… O dezasete de nadal, venres.

B.      O dezasete… eu non pisei a casa en todo o mes.

A.      Moi propio de ti. Se cadra… se cadra tomaría a mostra tempo atrás e tíñaa conxelada, non sabemos nada. 

B.      Que mamá conxelou merda? Non parece probable, irmán.

A.      Se cadra colleuna de algún outro que pasou por casa, un veciño, un amigo… un amante! Que sabemos nós da súa vida?

B.      Ti vivías con ela. Por aquí non pasaba ninguén.

A.      Se cadra.. que sei eu! Merda! Dame unha alternativa.

B.      Haberá que ir polo médico e nos facer as probas, non si?

A.      A vida é un caldo de sarcasmos e miserias. E xusto agora...

B.      Non te precipites, primeiro imos…

A.      …xusto agora que ceibaba… qué tolemia!

B.      Non lle deas moitas voltas.

A.      Ben pensado, que inxustiza!, ben pensado a merda é miña. Si, agora o vexo claro. Se mamá quixo escoller a merda dun home sano, era eu a súa mellor escolla, e non ti, que sempre fuches un adoecido. Nin a túa merda serve para nada.

B.      Non, non che poñas así. Pero se queres marcho…

A.      Marcha, non sei para que viñeches. De non marchares, baixareite ao lixo xunto co resto das bolsas. Fuches ao tanatorio polas frores de mamá; pois vai de volta e insiste, que aínda servirán para min!

B.      Non sabes o que dis.

A.      Agora o comprendo, compréndoo todo. Sabes porque sei que a mostra era miña e non túa? Pensa, inútil de merda, pensa.

B.      Badúas…

A.      Vivín con ela, coideina, devecía por ela. Por ti, mamá non se quitaría a vida porque a ti non te quere ninguén. A anguria que lle levou ao suicidio soamente se entende se o enfermo era eu, entendes? O seu fillo favorito, o amado, o predilecto. No fondo, son un privilexiado; síntome orgulloso deste amor que mamá sentía por min e que na morte… 

(Sae B. Telón).