Cántiga CIII

Despertouche o canto da cotovía cun parolar longueiro e mozo, saudando ao mencer dende un púlpito agochado no souto. Aínda desperto, decidiches non abrir os ollos e apreguizar baixo o edredón mentres tentabas interpretar, aprender a estraña linguaxe do paxariño, aquel fío de armónicos que se enguedellaba na trama do teu soño. A voz da túa nai dende a cociña soaba lonxe, reverberada, cristalizada en aristas moles e descoñecidas; ficarías aí toda a vida, pero empezabas a decatarte que sería imposible; o teu irmán bouraba na túa cama e unha brisa morna traía un intenso recendo de café quente entre o tintinar metálico dos cubertos do almorzo, portas e caixóns que abrían e pechaban, ecos da túa nai, risos da túa aboa e o saúdo do carillón do salón, dando as sete badaladas que anunciaban que un novo día comezaba.

Visto que o teu irmán non che deixaba en paz, decidiches erguerte da cama e marchar, aínda nun andar dubidoso polo sono, cara a cociña. A túa nai quenceu na balbaína un pote de leite e sirveucho nunha cunca xigantesca, sen deixar de falar coa túa aboa, sen deixar de bulir e remexer noutras andrómenas, revoando sobre unha pota de callos, procurando a pipa do aceite, o almirez para o prebe, a tixola para os rixóns, a vasoira para o lixo… Ti mirabas coma pampo, buscando algún sentido naquela danza de abella, naquel nervio de vida, naquel electrón inquedo que, ela soíña, mantiña en funcionamento o motor do fogar. Mais o tempo do almorzo rematou de súpeto e xa estabas saíndo pola porta da casa, co macuto ao lombo, camiño da escola, cando no reloxo daban as oito da mañán.

A man do teu pai era poderosa e os seus pasos senlleiros, fondos de peito e abertos de horizonte.

Camiño do colexio, el andaba e ti trotabas por unha rúa en costa, brisa na cara, pedras molladas, camiños de lama, zanfoña de grilos, fíos de bidueiros, ceo inmenso de primavera baixo o canto da cotovía. Na escola, un balbordo de nenos construiades o voso propio mundo alternativo nas fronteiras do pupitre, que era a vosa leira, en torno a cal faciades camiños, prazas, campos de xogos, visitas de amigos, vencellos eternos, sen sair das paredes da aula. E tiveches bos amigos naquel universo; polo sul lindabas cun mangallón chamado Lucas, polo levante co miñaxoia de Luis e polo norte coas pretas guedellas de María, unha fermosa rapaza que coñeceras antes de saber que as rapazas existían.

Un potro anoxado sacudíase a luz do seu cabelo cando María negaba coa cabeza.

Ás dez da mañán ceibáronte da escola e volviches a casa, paseando con María; ofrecícheslle acompañala a casa e no seu portal forzaches unha escusa para buscar un escorzo e, non hai ninguén na rúa, bicar aquel sorriso. Daquela cambioute a vida, pero ti non o sabías. De retorno para a casa, o teu pai convocoute inesperadamente ao salón, que as cousas serias non se falan na cociña, preguntouche que querías facer de maior; encolliches os ombros e matriculoute na facultade de dereito. O tren para Santiago saía de contado ás once menos dez, así que amañaches un bolo de roupa na maleta e marchaches sen sentir, aínda co sorriso de María nos beizos, para estrear vida de solteiro nunha habitación de estudante, e coñecer o Santiago de portas abertas, liberdades de choiva e menceres de roupa tendida.

Pero aínda non era mediodía e xa fartaras de tanta novidade; remataches os estudos, fuches de paseo pola Ferradura e recoñeciches nun banco da alameda, mirando para a catedral, a cabeleira donda de María, un cadoiro de acibeche en guedella que governaba a brisa da mañán. En apenas uns minutos casastes, tivestes dous nenos espilidos e listos coma o raio,  puxeches unha praca de avogado no portal da casa e, xa organizada a túa vida, tiveches tempo para invitardes aos amigos a comer pola rúa do Franco.

A sobremesa foi espléndida; por máis que o traballo te impuxera unhas obrigas de horarios e cadencias, sacaches tempo naquela tarde afortunada para conversar con algúns amigos da infancia, na invocación froitosa, as máis das veces, dun groliño de caña vella; para ver medrar minuto a minuto aos teus rapaces, sobardando en moito a túa capacidade de abraio; para ler algúns libros e para dar longos paseos de descuberta. Nun daqueles paseos, despois de tanto, volviches escoitar á cotovía; sentaches baixo unha pérgola de lilas, intentando de novo aprender a mensaxe do seu canto, a razón da súa beleza, o sentido da súa perfección.

Ficaches dormido de contado, e xa eran as seis da tarde cando a voz de María te despertou.

Colléndote das mans, coma adoitaba facer cando mozos, María díxote con voz maina que a túa nai morrera, e sentícheste orfo de alma, cheo de noite e cansanzo. Afectoute máis do que maxinabas porque, por vello que che alcance, a morte da nai é o final da infancia; en realidade, é o final do parto. O círculo aberto polo bico mañanceiro no portal de María pechábase horas máis tarde no derradeiro bico á nai no portal do tanatorio. E apenas se marcharan os amigos e as luces das condolencias se apagaran, os teus fillos convocáronte no salón, que estas cousas non se din na cociña, para che dicir que atoparan un traballo non sabes onde e deixaban valeiro o seu cuarto. Suspiraches fondamente, reordenaches as habitacións, e despois de preguntar a María o que facer, decidistes aproveitar a tarde soleada daquel día perfecto, así que saístes novamente de paseo, xa con algo máis de abrigo, descubrindo novos camiños húmidos, novas terras verdes e novas praias.

O amor é un paseo na praia.

As oito e media pechaches definitivamente o despacho e, para celebralo, fostes á Capelada para contemplar o solpor sobre o mar. A pura contemplación.

Despois dun longo día que fora esvarando entre angueiras e preocupacións, comprobaches que o único privilexio que temos non é a loita que acurta as horas senón a contemplación que as alonga. Unha contemplación íntima e intransferible que nos reivindica como parte dun marabilloso artiluxio trascendente, unha epifanía que non entendemos en absoluto, pero coa que conectamos misteriosamente neses intres de eternidade sen tempo no que o cosmos contemplado nos abre as portas da consciencia e nos acepta como membros de pleno dereito dunha verdade incomprensible, inefable e infinda.

Non facía moito frío cando voltastes para casa pero, aínda así, María quixo prender un rato a chimenea, mentres ti argallabas na cociña preparando a cea. O médico dixérate que andaras con coidado co sal pero, en fin, un día é un día, e preparaches un peixe-sapo con grelos mollado en godello. Estaban os teus fillos e netos, e pasastes un bo rato, mesmo coma na comida, pero nesta ocasión a sobremesa foi máis curta. Rematada a cea, os netos turraron de ti para que, no xardín, lles indicaras os nomes das estrelas, e ti sinalabas a Albireo, a máis fermosa binaria, azul e marela, a Mizar e Alcor, as estrelas irmás, a Tarazed…

Ao marcharen todos, fuches pola casa apagando as luces e finalmente sentaches no sofá, xa pasadas as doce, a carón de María, para lembrar entre os dous os acenos e matices sorprendentes daquel día tan intenso, tan complexo, tan vivo. A casa estaba requecida e pedícheslle a María, xa perto da unha da mañán, que abrira a xanela ao frescor da brisa noitébrega. María deuche un bico de boas noites e foise deitar e ti, xa atordado polo sono, caiches no feitizo do canto dun paxaro que pousou no antepeito da xanela, e adurmiñaches devagar, moi devagariño no colo da súa melodía.