Unaccompanied

Xa non o recordas, pero todo comezou ao rematares as vacacións de verán e valeirarse o pobo. A xentiña da capital marchou e ficastes os de sempre, as dúas ducias de familias, para termar do río e das eiras, dos campos desertos e dos soutos asilvestrados. Algo haberá que pensar para superar o fastío, para pasar as tardes sen vento e as noites murchas de outono, e fixestes un grupiño de teatro. Xa non o recordas, pero fuches dos organizadores, dos entusiastas da primeira fila, porque estabas asustado do aburrimento, da preguiza de non facer, de non existir, de demorar tardes enteiras escoitando a choiva día tras outro. Fagamos unha obra de teatro, dixestes. Unha obra real, de actualidade, mergullada de verdade e sentimento. Sexamos intrépidos, poñamos en escena unha produción que rache cos estereotipos; queriades que se falara de vós, que mesmo na capital houbera quen comentara o voso atrevemento e valor. Fagamos unha obra sobre a emigración, pensastes, sobre o drama dos refuxiados, a traxedia dos pobres, das moreas de xente que quere vir a esta terra e lles pechamos as portas. Velaí un tema de interese, que non hai tema máis actual, máis candente. Reunístesvos para planificar a obra, para deseñar o argumento e as personaxes; non había moitas ideas, non sendo o voso degoiro de fidelidade absoluta coa realidade. E así o fixestes, fagamos a historia dun emigrante co seu fillo que quere chegar ao noso país, qué historia máis tenra, sinxela; gustarálle á xente. E o argumento… xa o veremos, dixestes. Xa non o recordas, pero alguén propuxo o teu nome para protagonista, porque tes un neno de tres anos, e ti aceptaches. Ti, bravo e garrido, saíndo á escena co teu fillo no colo, ¿quén ofrecería un perfil máis axeitado, que conectara máis coa xente? Aceptaches. ¡Dádeme o texto! berrabas estusiasmado. Pero aínda non había texto. Hai que poñerse no papel, dixéronte, tes que adelgazar un chisco. Non hai problema, dúas semanas comendo con coidado, e xa está. E así o fixeches, mais pouco adelgazaches. Sería cousa mellor, comentáronche, que deixaras de comer por uns días, tres ou catro. ¿De verdade? A xente vería en ti a mirada dos refuxiados, o aceno famento, o xesto apurado das agonías; non perdes nada. Aceptaches. E o neno tamén, que non coma. Non, aí non quixeches aceptar, pero comentaron que, no cabo, ninguén se crería o teu papel cun rapaz gordecho ás costas. Dixeches que non, mais insistiron en que a obra sería un éxito, que falarían de ti na capital e, en fin, que o neno era moi pequeno e recuperaría de contado o apetito. Aceptaches, e estiveches tres días sen comer, e sen dar de comer ao teu fillo. Pasou dous días chorando o cativo, pero xa no terceiro día calmou, e quedou como pampo, lento, perfecto para a obra, e ti tamén estabas xusto na sazón para ilustrar, co teu perfil ausente e desleigado, o drama que iades representar. De non ser pola túa pel, aínda morena do verán; aceptaches logo pasar uns días encerrado co teu fillo nunha pequena habitación no soto de teatro, prolongando o xaxún, na procura do necesario matiz pálido que convencera aos espectadores. Pasado o tempo, non obstante, houbo unha nova reunión e os veciños comentaron con convicción que, a pesar dos teus esforzos, non serías capaz de reflectir no teu rostro, na túa actitude, o drama dos que fuxen dos abusos e das torturas. Daquela foi cando, para destilar na túa experiencia vital a precisa viveza e sinceridade na representación, decidiron prolongar o voso encerro, e de cando en vez entraban na túa cela uns veciños vestidos de uniforme e batían en ti, zoupándote na cabeza e nas costas con paos de malla, día tras día, ata deixarte esmagado e parvo. Ao principio protestabas, pero segundo foron pasando as semanas o teu corpo foi esmorecendo amolado polos golpes, mentres ías perdendo a cabeza; apenas foron unhas semanas, que pasabas cun pouco de auga e migallas que algún veciño, de canto en vez, deixaba cair como por descoido. Para aquela xente, compréndeo, foi dura aquela experiencia, pero no fondo agradecían ver cómo, pouco a pouco, os teus ollos ían collendo o xesto de pavor, de anguria, de esquiva enaxenación, propio da personaxe que tiñas que representar. Confesareite que o grupo, daquela, pasou una crise criativa, pero afortunadamente unha noticia de prensa deulles a idea para remataren a obra; aquela noticia falaba dun neno que chegara nunha lancha de emigrantes a Canarias, e que na mesma gamela foi repudiado polo seu pai, que finxiu desconocelo, para que o neno pasara por desamparado e non fora devolto con el. Non liches a noticia. Ninguén a recorda xa. Pero o teu grupo de teatro concordou que montar semellante escena garantizaría o éxito da obra; polo tanto, decidiron que alguén baixara a túa habitación e, con engano, che dixera que non te preocuparas, que prepararas a túa marcha, que aquela mesma noite aproveitaras a escuridade para fuxir, e douche unha chave da porta, e che marcou con detalle o camiño seguro para evitares aos uniformados, dos que debías gardarte, porque se che atopaban estarías perdido e retornarías ao burato e non saerías nunca máis na túa vida. Ti escoitabas ou non escoitabas, xa non sei, pero á noite abriches a porta da cela e saíches o pasillo, co teu rapaz collido pola man, e seguiches o vieiro que che dixera aquel, e de súpeto estabas nun escenario, ti non o sabías, e diante del unha platea cheiña de xente, que ti non vías, e era a noite do estreno. E ti saíches, como acunicado, case arrastrando o corpo, sen saber onde estabas, apertando ao neno cara ti, e os espectadores que ti non vías apreciaron fondamente o realismo dos hematomas, o ronsel de sangue no teu rostro, o teu camiñar ausente, a túa mirada atolecida. No plan previsto, os uniformados saíron entón a escena, e a túa resposta foi magnífica. Os teus berros de desespero, os teus torpes intentos de te agochar entre bastidores, chegaron ao corazón da xente; pero os guionistas tíñano todo previsto, e non había escapatoria. Alí mesmo, sobre o escenario, montaron un escano de tribunal, e un home togado leu, con toda tranquilidade e solerma, a túa condena: voltarías ao burato de onde viñas e non saerías nunca máis. E o xuiz, buscando a resposta dramática, engadiu a pregunta de se o rapaz que te acompañaba era o teu fillo, ou tiñas algo que ver con el. E ti, montado nunha raiola de paranoia, dixeches que non, que o neno non era teu, que o atoparas nos escuros pasadelos de escapada, pero que non había motivo para que regresara contigo ao burato do que viñas; e apartaches o rapaz do teu carón, coma quen aparta unha mosca, igualiño que o rapaz da noticia. Coma aquel neno emigrante, o teu fillo teimou entón por te abrazar as pernas, por subir ao teu colo chorando á berros, pero ti, nun xesto de certa carga tráxica, abriches os braciños do neno para afastalo lonxe de ti, para o chan, onde o neno quedou berrando ata que uns uniformados sacáronno por unha porta; de contado, outros te colleron e marcharon contigo por otra porta e entón, ti xa non o viches, baixou o telón.