Ngóbe

Montaches no coche, chimpaches nos nenos os teus habituais berros agónicos, secácheste a bágoa que teimaba por te comprometer, xiraches a chave e arrancaches. A rebelión dos raparigos durou o que duraron os semáforos, as rotondas e os pasos elevados. Ás portas de Madrid, deixando atrás a cidade, todo é silencio. E estaba o nó. O nó atado á gorxa. O nó atado á mirada do neno. O nó atado ao neno que non voltaría.

Lembras? Cando chegou ao colexio non tiña visto un xiz na súa vida. Apareceu un día, da man dunha funcionaria; mentres vos as dúas falabades de papeleos, a súa mirada aberta escoitaba un mundo novo, bla, bla, mira ti que desgraza este neno, como non hai unha praza volo quedades, así provisional, non ten papeis pero no CIE vai ser que non, bla, bla, non cabe máis ninguén… e veías os seus ollos percorrer de vagar os estantes de metal, os libriños de cores, as cadeiras, a pizarra e o xiz. Como te chamas? Non lle preguntes, filla, que non che entende nada; se cadra, falará algo de francés, que nestes países de África, que sei eu, bla, bla, coido que ven do Congo, ou será do Zaire?, que máis dará, se son todos iguais, bla, bla, lembras Alto Volta? Ha, ha, agora é Burkina Faso. E Dahomei… pero por favor, habería un país que se chamaba así? Penso que se chama Benín, e xa non me preguntes por Rhodesia, que aí déchesme ben. Que será agora? Zimbabue ou Zambia? Tanto ten, se neses países están sempre a tiros, bla, bla. Moita guerra, moita miseria e moito calor. E que facemos? Pois se sabe francés, que faga unha redacción dicíndonos como se chama.  

Chámanme Ngóbe. O nome púxomo miña irmá, que é moi boa comigo. Iamos co noso pai ás chousas do val a cazar paxaros-potro, unhas aves que comen ratos e son coma cabaliños que trotan polo ar, e son moi fermosas. Viñan a comezos da primavera, en outubro. Cando non tiñamos que comer, iamos pillalos con redes, e eu tiña moita pena por eles. Un día recollín da rede un paxaro-potro cunha pata rompida. Agocheino na alxibeira e non dixen ren ao meu pai; ás caladas funlle curando, dándolle de comer vermes, ósos e algún rato. Na pata coloqueille unha cataplasma de lama que amasei coas miñas mans; ligueillela cun longo fío de lá bermella, e todas as noites lle dicía que se ía poñer ben. No cabo, meu pai atopou o esconderixo onde o gardaba e botouse a rir; foi cando miña irmá comezou a me chamar Ngóbe, que é como en lingua lingala chamamos aos paxaros-potro. Pasado un tempo, meu pai levouse ao paxaro, dicindo que xa estaba curado e había de ceibalo porque era un ser libre e tiña que marchar antes do outono. Agora non sei onde está. Tampouco sei onde está meu pai nin miña irmá.

Dous meses despois regresou a funcionaria. Trouxo papeis de moitos carimbos e moitas cores, e falou de correntes migratorias e de responsabilidade e regulación, convenios e repatriacións, pero ti non querías escoitar aquelas verbas. ‘Ngóbe fica’, dixeches. ‘Non pode ficar’, contestoute con agarimo. ‘É certo que Ngóbe non ten familia coñecida, pero se considera máis útil para o seu desenrolo persoal, no marco dos convenios asinados por España, que o menor medre no seu propio ambiente cultural’.

O nó na gorxa. Esta noxenta burocracia que trae e leva persoas, que fende proxectos e traxectos, que fai dano. Baixo aquela mirada escura de neno, non atopabas resposta para tanta pregunta. Mentres se levaban a Ngóbe da aula, chorando, rastexándoo polos brazos, preguntábaste a quen lle compraramos este maldito anaco de planeta. Mentres lembrabas a Ngóbe anodándose a túa perna, saloucando unha inútil esperanza, a túa mirada vagaba alleada e húmida polos ermos da Terra de Campos, campos de terra sen fronteiras nin camiños, desertos de cereal, figueiras verdes e granadas mapoulas. Viches un coello afastarse, trotando, ao escoitar o coche. E se trouxeras a Ngóbe ata aquí, e o ceibaras, libre, que delito cometerías? Nin aceno fagas! Ben sabes que este mundo, que aceita a liberdade dos coellos, dos xurelos e das sardiñas, non permite a liberdade das persoas. 

‘Que che pasa?’ A pregunta incomodoute. Apenas saíras a fumar á porta da casa e teu pai non parecía disposto a deixarte en paz. ‘Nada, nada’. A tarde volvíase roxa de lume e unha larga eira en barbeito abríase perante ti, abeirada por vellos bidueiros brancos. Dentro da casa, os nenos semellaban terse calmado diante do televisor. ‘Bueno, problemas no traballo, xa sabes’. Non te contestou. Deches unha lixeira tragada ao pitillo. ‘Asignáronnos un refuxiado, un rapaz que resgataron do naufraxio dun caiuco: morreu toda a familia. Estivo connosco dous meses; un rapaz marabilloso. E onte levárono; xa sabes, as cousas…’. ‘E onde o levaron?’ ‘Que sei eu, de volta a ningures, supoño’. Respiraches fondo, tentando sorrir. ‘Chamábase Ngóbe, que na súa lingua quer dicir paxaro-potro’. ‘E que paxaro será ese?’, preguntou teu pai. ‘Pois non teño nin idea’. Tomoute do ombro con dozura e empezaches a baixar polo camiño do río. Ao lonxe, unha banda de aves navegaban o ceo en voo de recoñecemento. No silencio mesto da tarde, escoitaches o canto do horizonte: un trino miañado que remataba cunha sorte de estraño relincho. ‘Espera, ¿que é iso?’ Teu pai sorprendeuse. ‘Que van ser… Os miñatos, que andan á caza’. ‘Parecen relinchar’, dixeches. ‘Sempre tiveches moita maxinación, filla. É un animal moi común por aquí, xa sabes, en primavera e verán; despois marchan. Sempre hai un par de niños naquel pombal; achegámonos?’

Fostes ao pombal, entraches e cruzáscheste coa mirada escura dun miñato, que te esculcou dende unha trabe cunha curiosidade inocente. Bico claro, xesto celludo, corpo gris, fermosas ás castañas y un longo fío de lá bermella, case preto, anodado nunha pata.